یادداشتی از :احسان بلیوند

🔺شوشتر از دیرباز به شهری با فضای سبز و درختان بسیار شهره بوده و یکی از این درختان که در شوشتر از قدمت و قداست خاصی برخوردار است کُنار می باشد.کُناری که از آن در متون و منابع گوناگون از جمله قرآن کریم با نام سدر المنتهی یاد شده است.

🔺حفظ فضای سبز و نگهداری از درختان در مکتب های گوناگون بشری اهمیت ویژه ای دارد و در تمدن ایران و فرهنگ اسلامی نیز از جایگاه بسیار والایی برخوردار است تا جایی که در احادیث و روایات دینی از قول پیامبر اعظم (ص) آورده شده است : “نزد من شکستن شاخه ای از درخت همچون شکستن بال فرشتگان است” یا “اگر قیامت برپا شود و در دست کسی نهالی باشد باید آن را بکارد”.

🔺طبق روایات زرتشتی، این زرتشت بود که برای نخستین‌بار سرو را از بهشت آورد و به کشت آن در زمین همت گماشت و حتی برایش به نیایش پرداخت. یا قداست درخت سدر (کُنار) طوری است که هرجا به عمل آید، آن مکان مقدس و بهشتی محسوب می‌شود. حتی اگر در بیابان یا بر سر گذرگاهی روییده باشد، اعتقاد بر این است که آن‌جا مسیر گذر شخصیتی مقدس بوده است، از جمله کُنار حضرت‌ خضر در قدمگاه خضر یا کُنار حضرت‌ عباس و یا کُنار مرتضی‌علی(ع). (۱)

 

🔺 در شهرسازی و معماری مدرن امروزی ضوابط و قوانین خاصی برای حفظ درختان و فضای سبز در نظر گرفته شده است و هر از چند گاهی شاهد ساخت اماکنی هستیم که بر خلاف رویه‌های معمول که فضای سبز را فدای ساختمان میکنند سازه را با درخت و فضای زیبای موجود تطبیق داده اند.

 

🔺در شوشتر نیز در دهه پنجاه شاهد ساخت شهرک منحصر به فرد شوشترنو توسط دکتر کامران دیبا بودیم که برای همه آپارتمان ها و خانه های ویلایی فضای سبز مجزا و برای معابر عمومی نیز فضای لازم جانمایی شده بود اما به دلیل بی‌توجهی عمدی و یا سهوی مسئولین در سالیان اخیر چندان از آن اثری به جایی نمانده است.

 

🔺متاسفانه باید گفت در یک دهه اخیر مجموعه مدیریت شهری نه تنها کم توجه بلکه به این امر مهم  بی توجه بوده است و برخلاف قوانین موجود ، ماهیت شهری شوشتر و درخواست اکثر شهروندان علاقه‌مند، برای فعالیت های مختلف عمرانی مجوزاتی صادر شده که در آن ها الزام به حفظ محیط زیست و یا ایجاد فضای سبز جدید به چشم نمی آید و یا اگر هم باشد عملیاتی نشده است.

🔺از یک طرف عدم بهره گیری از ظرفیت قانونی برای مقابله با متخلفین ،آن ها را گستاخ تر کرده است  و شاهد قطع درختان کهن سال کنار در خیابان های طالقانی، امام خمینی ،کمربندی علامه شیخ و  فرهنگ شهر بوده ایم که افکار عمومی را به شدت جریحه دار کرده است . قوانینی همچون ماده ۶۸۶ قانون مجازات اسلامی که در این مورد مقرر کرده است: «هر کس درختان موضوع ماده یک قانون گسترش فضای ‌سبز را عالما و عامدا و برخلاف قانون مذکور قطع یا موجبات از بین ‌رفتن آنها را فراهم آورد، علاوه بر جبران خسارت وارده، حسب مورد به حبس تعزیری از ۶ ماه تا ۳ سال یا جزای نقدی از ۳ میلیون تا ۱۸ میلیون ریال محکوم خواهد شد.»

 

🔺از طرفی دیگر عدم فرهنگ سازی لازم، نبود برخورد قاطع با متخلفین و عدم نهالکاری مناسب با بافت و ماهیت شوشتر باعث شده از منظرعموم، مجموعه مدیریت شهری بی علاقه به حفظ محیط زیست و فضای سبز شناخته شود.البته از دایره انصاف نیز نباید خارج شویم چرا که در برخی محله‌ها نیز به صورت غیر منظم شاهد رشد سرانه فضای سبز و کاشت درختان و برخورد با چند تن از شهروندان متخلف بودیم اما آنچه مشخص است عزم مجموعه مدیریت شهری در شوشتر باید جزم شود و برنامه ای جامع برای حل این مشکلات ، توسعه فضای سبز ، فرهنگ سازی های گسترده و برخورد قاطع با متخلفین تدوین گردد.

۱:دکتر پیمان متین انسان شناس/ibna